Speels, leerzaam en boeiend: Proefkonijnen in virtual reality

Toen BNNVARA ons benaderde om hun populaire wetenschapsprogramma Proefkonijnen naar virtual reality te vertalen, zagen we meteen het potentieel voor iets bijzonders: een speelse, educatieve VR-ervaring voor kinderen waarin leren voelt als spelen.

Met de input van BNNVARA en onze expertise in speels leren in XR ontwikkelden we XR Proefkonijnen: Chaos in het Lab, een Mixed Reality-installatie waarin kinderen via interactieve experimenten ontdekken hoe verschillende materialen reageren op vuur en hoe je veilig kunt blussen. De interactieve VR-ervaring voor één speler ging in première op het Cinekid Festival, een sterk podium om jonge, nieuwsgierige geesten te prikkelen.

Waarom VR zo goed werkt voor speels leren en trainen

VR is een krachtig hulpmiddel voor onderwijs, vooral voor kinderen, omdat abstracte concepten veranderen in concrete handelingen. Een virtuele leeromgeving maakt het mogelijk om te oefenen zonder risico’s in de echte wereld, en dat verlaagt de drempel om te experimenteren. Onderzoek van PwC (2020) toont aan dat leerlingen in virtuele trainingssimulaties tot vier keer sneller trainen en aanzienlijk meer gefocust zijn dan leerlingen in traditionele klaslokalen.  Daardoor is VR heel geschikt voor gamified VR-training, immersief leren en interactieve VR-workshops voor scholen en musea. Kinderen begrijpen direct wat hun acties betekenen, zonder risico’s in de echte wereld.

‍

Speels leren in VR ontwerpen voor kinderen

VR voor onderwijs maken is één ding, maar VR voor kinderen ontwerpen is echt een discipline op zichzelf. Waar volwassenen vaak instructies volgen, duiken kinderen er meteen in. Ze grijpen, testen, improviseren en ontdekken hun eigen route. Dat vroeg bij dit project om een aanpak waarin intuïtieve interactie centraal staat, met directe feedback, een heldere balans tussen spelen en leren en genoeg vrijheid om te experimenteren.

We moesten ons afvragen: hoe kunnen we de ervaring intuïtief maken zonder ingewikkelde begeleiding? Hoe vinden we een balans tussen de speelse en educatieve elementen? En hoe kunnen we een ervaring creëren die een gevoel van prestatie bevordert, ondanks de leeftijdsverschillen tussen kinderen?

In plaats van kinderen “les te geven”, bouwden we een wereld die reageert op wat ze doen. In Chaos in het Lab zijn kinderen niet alleen gebruikers, maar onderzoekers. Sommigen ontdekken snel welke materialen vuur doven, anderen nemen meer tijd om te testen, te observeren en aan te passen. Beide routes leveren waardevolle leermomenten op. In dit educatieve VR-spel wijst nieuwsgierigheid de weg, en dat bewijst dat leren niet serieus hoeft te zijn om impact te hebben.

Ongefilterde reacties en collectief plezier

Het leukste aan het presenteren was het zien van de ongefilterde reacties van kinderen. Ze riepen aanwijzingen naar elkaar, lachten wanneer een experiment mislukte en verklaarden trots dat ze “echte wetenschappers” waren. Hoewel de ervaring voor één speler is, ontstaat er door de opstelling vanzelf een sociale laag. Kinderen verzamelen zich eromheen, moedigen aan en helpen de speler in de headset, waardoor elke sessie voelt als een klein collectief avontuur.

Een ingebouwde timer voegt een speelse uitdaging toe en stimuleert herhaling. Zo wordt leren iets wat je wílt doen, en sluit het project goed aan op het idee van leren door gamified VR-training. Die sociale dynamiek herkennen we ook in ander werk waarin gedeelde beleving centraal staat, zoals de metaverse versie van OBA NEXT, ontwikkeld met OBA en Kuba Jakiel op basis van input uit de gemeenschap.

‍

Vooruitkijken: VR voor onderwijs, musea en klaslokalen

Chaos in het Lab heeft ons opnieuw laten zien hoe belangrijk VR voor onderwijs kan zijn, zeker wanneer het ontworpen is voor een jong publiek. Het project is ontwikkeld en in première gegaan in Nederland en is ontworpen om inzetbaar te zijn bij festivals, musea en educatieve instellingen in Nederland en daarbuiten. We kijken ernaar uit om te onderzoeken hoe het project zich verder kan ontwikkelen buiten het festival, bijvoorbeeld in klaslokalen, musea en andere speelse leeromgevingen die op zoek zijn naar interactieve VR-ervaringen voor kinderen.

Tegelijkertijd blijft Studio Vrij immersieve ervaringen creëren die mensen van verschillende generaties met elkaar verbinden. Van conversatie-AI-installaties tot multiplayer VR-ervaringen zoals Show Me the Light - The VR Silent Disco, we onderzoeken hoe opkomende technologie betekenisvolle momenten van leren, ondersteuning en oprechte menselijke verbondenheid kan creëren.

Heb je een idee voor een educatief VR-spel, of wil je een van onze VR-installaties naar je festival, museum of evenement halen? Neem contact met ons op, dan denken we graag mee en ontwikkelen we samen betekenisvol, speels en meeslepend leren in VR.